TTK 486’ya Göre İlmühaber: Pay Senedi Çıkarılıncaya Kadar Geçici Bir Çözüm

Anonim şirketlerde ilmühaber çıkarılması, şirketin pay senetleri bastırılıncaya kadar geçici bir çözüm olarak kullanılabilir. Ancak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK), ilmühaberlerin süresini ve kapsamını açık bir dille sınırlamaktadır. Dolayısıyla anonim şirketlerin yasaya uygun hareket etmek ve yazımızın devamında açıklayacağımız Gelir Vergisi Kanunu ile Katma Değer Vergisi Kanunu’nda pay senetleri ve ilmühaberler için getirilen istisnalardan yararlanabilmek için ilmühaber kullanırken dikkat etmesi gereken bir takım hususlar vardır. Bu yazımızda ilmühaberin kanundaki yerini, hangi şartlarda ve ne kadar süreyle kullanılabileceğini ele alacağız.

TTK 486’ya Göre İlmühaber

İlmühaber anonim şirket tarafından pay senedi bastırılıncaya kadar geçerli olan ve pay senetlerinin yerini tutmak üzere çıkarılan menkul kıymettir.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 486’ıncı maddesinde “Pay senedi bastırılıncaya kadar ilmühaber çıkarılabilir. İlmühaberlere kıyas yoluyla nama yazılı pay senetlerine ilişkin hükümler uygulanır.” hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm, ilmühaberin yalnızca pay senetleri bastırılana kadar geçerli olabileceğini açıkça ortaya koymaktadır.

Hamiline Yazılı Paylar İçin İlmühaber Basımı

TTK, anonim şirketlerde hamiline yazılı pay senetlerinin bastırılabilmesi için taahhüt edilen sermaye tutarının tamamının ödenmiş olmasını şart koşar. Ayrıca anonim şirket yönetim kurulu, hamiline yazılı payların bedellerinin ödenmesinden itibaren 3 ay içerisinde hamiline yazılı pay senetlerini bastırarak pay sahiplerine dağıtmakla yükümlüdür.

Kuruluşta ya da sermaye artırımında taahhüt edilen pay bedellerinin en az %25’inin tescilden önce, kalanın da şirketin tescilini izleyen 24 ay içinde ödenmesi gerekir.

Uygulamadaysa genellikle hamiline yazılı payların bedellerinin tamamının ödenmesi, kuruluşun ve sermaye artırımının tescilinden ancak 24 ay sonra gerçekleşmektedir. Pay bedellerinin ödenmesinden sonra 3 ay da hamiline yazılı pay senetlerini bastırmak için süre vardır.

Sonuç olarak, bir anonim şirket hamiline yazılı pay senetleri yerine bastırmış olduğu ilmühaberleri en fazla 27 ay süreyle kullanabilir, sonrasındaysa pay senetlerini bastırmak zorundadır.

Nama Yazılı Paylara İlmühaber Bastırılamaz

Nama yazılı pay senetlerinin bastırılmasındaysa pay bedelinin tamamının ödenmesi koşulu aranmaz. Nama yazılı pay senetlerinin şirketin kuruluşunun ya da sermaye artırımının tescilinden hemen sonra çıkarılması mümkündür.

Ayrıca TTK’nın 486’ncı maddesinin hamiline yazılı pay senedi çıkarılmasıyla ilgili ikinci fıkrasında ilmühaber konusuna yer verilirken, aynı maddenin nama yazılı pay senedi çıkarılmasına ilişkin üçüncü fıkrasında ilmühaberden bahsedilmez.

Dolayısıyla nama yazılı paylar için ilmühaber bastırılamaz.

Eski TTK Zamanında Basılan Nama Yazılı İlmühaberler İstisna

Burada önemli bir bilgiyi de paylaşmakta yarar görüyoruz: 1 Temmuz 2012 tarihinden önce çıkarılan nama yazılı ilmühaberler, Mülga 6762 sayılı Kanunda açıkça düzenlenmiş olduklarından geçerliliğini korumaktadır.

Ancak, yeni TTK’nın yürürlüğe girdiği 1 Temmuz 2012 tarihinden sonra nama yazılı paylar için çıkarılan ilmühaberler geçerli değildir ve dolayısıyla Gelir Vergisi Kanunu ile Katma Değer Vergisi Kanunu’nda pay senetleri ve ilmühaberler için getirilen istisnalardan faydalanamaz.

İlmühaberin Geçerli Olması İçin Gerekli Şartlar

Anonim şirketlerde ilmühaberin geçerli olabilmesi için aşağıdaki şartları sağlaması gerekir:

• Sadece hamiline yazılı paylar için bastırılabilir.
• En fazla 27 ay süreyle kullanılabilir.
• Sahtekarlığı önleyici güvenlik tedbirleri alınmış olmalıdır.

Vergi Avantajlarından Yararlanmak İçin Pay Senedi Bastırmakta Gecikmeyin

Anonim şirketlerin gerçek kişi ortaklarının senede bağlanmayan payların devrinden elde ettiği kazançlar gelir vergisine tabi olsa da, bu paylara ilişkin pay senedi bastırılması ve bu senetlerin en az iki yıl boyunca elde tutulması durumunda, söz konusu pay senetlerinin devrinden elde edilecek kazançlar, gelir vergisine tabi olmaz. Üstelik pay senedinin nama ya da hamiline yazılı olması da sonucu değiştirmez.

Özetle anonim şirket ortaklarının gelir vergisi avantajından yararlanabilmek için 2 yıllık bekleme süresini göz önünde bulundurarak pay senetlerini mümkün olduğunca erken bastırmasında fayda vardır.

Diğer taraftan anonim şirketin tüzel kişi ortaklarının yapacakları pay devirleri KDV’ye tabi olsa da pay senedi teslimleri KDV’den müstesna tutulmuştur. Bu durumda, pay senedinin bastırılması şirket ortağı olan tüzel kişiler açısından da KDV istisnasından faydalanma olanağı sağlamaktadır. Pay senedi bastırıldığında, tüzel kişi pay senedini ne zaman devrederse devretsin, KDV ödemekle yükümlü olmayacaktır.

Pay senedi bastırılmamış payların devrindeyse, tüzel kişi ortağın, KDV istisnasından yararlanabilmek için bu payları en az iki yıl devretmeyip şirket aktifleri arasında tutması gerekir.

Pay Senedi Basımı Konusunda Bilmeniz Gerekenler

Pay senedi, anonim şirketin ortaklık paylarını temsil eden kıymetli evrak niteliğinde bir belgedir. Pay senedi bastırmak, şirketin ortaklık yapısını belgelendiren ve birçok hukuki ve vergi avantajı sağlayan stratejik bir adımdır. Pay senetleri, nama yazılı pay senedi ve hamiline yazılı pay senedi olarak ikiye ayrılır.

Hamiline Yazılı Pay Senetleri

Hamiline payların bedelleri tamamen ödendikten sonra üç ay içinde, yönetim kurulu tarafından hamiline yazılı pay senetlerinin bastırılıp ortaklara dağıtılması zorunludur.

Bu süreçte şu adımlar izlenir:

• Yönetim kurulu kararı alınır (senet adedi, kupür, grup, sıra numarası gibi bilgiler belirtilir).
• Hamiline pay senedi basımı Yönetim Kurulu Kararı, ticaret siciline tescil ve ilan edilir.
• MKK (Merkezi Kayıt Kuruluşu) bildirimi yapılır ve paylar HPKS sistemine kaydedilir.
• Onay sürecinin ardından senetler basılır ve şirkete teslim edilir.
• Bu prosedür, yasal zorunlulukları içerir; tescil, ilan ve MKK bildirimi yapılmadan hamiline senet basımı geçerli sayılmaz.

Nama Yazılı Pay Senetleri

Nama yazılı pay senetlerinin basım süreci çok daha yalındır. Sermayenin tamamının ödeme koşulu , MKK bildirimi, YK Kararının tescil veya ilan zorunluluğu söz konusu değildir. Anonim şirketler dilediği zaman nama yazılı pay senedi bastırabilir.

Sonuç

Anonim şirketler yalnızca hamiline yazılı paylar için geçici olarak ilmühaber bastırabilir ve en geç 27 ay içinde pay senetlerini bastırması yasal bir zorunluluktur. Nama yazılı paylar için ilmühaber bastırılamaz zaten nama yazılı pay senetleri istendiği zaman bastırılabildiği için böyle bir ihtiyaç da yoktur.

Ayrıca gelir vergisi ve KDV avantajlarından yararlanabilmek için hisse senedi basımının mümkün olduğunca erken yapılmasında fayda vardır. Mevzuata uygun, güvenlikli pay senedi basımı için bizimle iletişime geçebilirsiniz.