Enflasyon düzeltmesi, ülkemizde, en son 2004 yılında yapılmıştır. Sonrasında gerekli koşullar oluşmadığı için, 2020 yılına kadar enflasyon düzeltmesi uygulanmamıştır. 2021 ve 2022 yıllarında yapılması gereken enflasyon düzeltmesiyse, yasal düzenlemeyle 2023 yılı sonuna kadar ertelenmiştir. Dolayısıyla 2005 yılından 2023 yılı sonuna gelinceye kadarki 18 yıllık süreçte enflasyon düzeltmesi iş dünyasının gündeminde olmamıştır.

Bununla birlikte, 2023 yılı sonu itibariyle (özel hesap dönemi olanlarda ise 2024 yılında biten özel hesap dönemi sonu itibarıyla) mali tabloların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması zorunlu tutulmuştur.

Enflasyon düzeltmesi işlemlerinin usul ve esasları da, 30 Aralık 2023 tarihli ve 32415 mükerrer 2 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenmiştir.

Enflasyon Düzeltmesinin Mahiyeti

Enflasyon düzeltmesi, genel tanımı itibarıyla, paranın satın alma gücündeki düşüşler nedeniyle gerçek durumdan uzaklaşan mali tabloların, tekrar gerçek durumu gösterir hale gelmeleri için düzeltme işlemine tabi tutulmasıdır.

Enflasyon düzeltmesi, teknik tabiriyleyse, mali tablolarda yer alan parasal olmayan kıymetlerin Türk Lirası değerlerinin, tablo tarihindeki değerine yükseltilmesine dair bir işlemdir. Enflasyon düzeltmesi, kısaca, parasal olmayan kıymetlerin düzeltme katsayıları ile çarpılması suretiyle gerçekleştirilmektedir.

Enflasyon Düzeltmesinin Şirketlerin Sermayesine Etkisi

İşletmelerin türleri itibarıyla sahip oldukları kıymetlerden parasal ve parasal olmayan kıymetler VUK Genel Tebliği ekindeki 1 ve 2 sayılı listelerde belirtilmiştir. Bu listelerde öz sermaye kalemlerine yer verilmemiştir.

Ancak, Tebliğin 9’uncu maddesinde “aksine bir hüküm olmaması ve Tebliğde bir belirleme yapılmamış olması şartıyla, bu Tebliğ uygulamasında öz sermaye kalemleri “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.” denilerek, sermayenin de yer aldığı öz sermaye kalemleri parasal olmayan kıymet olarak ifade edilmiş ve böylece enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaları zorunlu tutulmuştur (Ancak, 1 Ocak 2024 tarihinden önce ayrılmış olup da yeniden değerleme değer artış fonu gibi fonlarla yapılan sermaye artırımları, 31 Aralık 2023 tarihli bilançonun düzeltilmesi sırasında artış olarak dikkate alınmayacak ve enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacaktır.)

Bu kapsamda, enflasyon düzeltmesi sonrasında, öz sermayeyi oluşturan kalemlerden;

a) Sermaye,

b) Sermaye Düzeltmesi Olumlu ve Olumsuz Farkları,

c) Hisse Senetleri İhraç Primleri,

ç) Hisse Senedi İptal Kârları,

d) Yasal Yedekler,

e) Statü Yedekleri,

f) Olağanüstü Yedekler,

g) Özel Fonlar

bilançoda düzeltilmiş değerleriyle yer alacaktır.

Sermaye ve Hisse Senetlerinde “Düzeltmeye Esas Tarih”

Enflasyon düzeltmesi yapmada kullanılması zorunlu olan “Düzeltme Katsayısı”nı belirlemek için kullanılan unsurlardan birisi düzeltmeye esas tarihtir. Şirketler, 2023 yılı bilançolarındaki parasal olmayan kıymetler “Düzeltmeye Esas Tarih” olarak;

a) Sermaye, hisse senetleri ihraç primleri, hisse senedi iptal kârları için, “Tahsil Tarihini”;

b) Ayni sermaye olarak konulan kıymetler için,”Mülkiyetin İntikal Ettiği Tarihi”;

c) Kâr yedekleri, geçmiş yıl kârları ve net dönem kârının, parasal olmayan kıymet olarak kabul edilecek fonların, öz sermaye kalemlerine ait fark hesaplarının sermayeye ilave edilmesi dolayısıyla artırılan sermaye için, “Tescil Tarihini”;

ç) Nakdi sermaye karşılığı alınan hisse senetleri için, “Ödeme Tarihini”;

d) Ayni sermaye karşılığı alınan hisse senetleri için, “Sermaye Olarak Konulan Kıymetlerin Mülkiyetinin İntikal Ettiği Tarihi”;

e) Temettü karşılığı alınan hisse senetleri için, “İştirak Edilen Şirket Sermayesinin Tescil Tarihi”;

esas alacaklardır.

Enflasyon Düzeltmesi Olumlu Farklarının Kâr Dağıtımında Kullanılması Vergiye Tabidir.

555 sıra no.lu Tebliğin üçüncü bölümüne göre; 2023 yılı enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan geçmiş yıl kârının herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledilmesi veya işletmeden çekilmesi halinde, nakledilen veya çekilen tutar gelir veya kurumlar vergisine tabi tutulacaktır.

Ayrıca işletmeden çekilen değerler, kâr payı stopajına tabi tutulacak ve kâr paylarının vergilendirilmesine dair hükümler kapsamında vergilendirilecektir.

Enflasyon Düzeltmesi Olumlu Farklarının Sermayeye İlave Edilmesi Kâr Dağıtımı Sayılmaz ve Vergiye Tabi Tutulmaz.

Öz sermaye kalemlerine ait enflasyon farkları, anonim ve limited şirketler tarafından sermayeye ilave edilebilir; bu işlemler kâr dağıtımı sayılmaz. Düzeltilmiş 2023 yılı bilançosunda yer alan kâr yedeklerinin ve bunların düzeltilmesi sonucunda meydana gelen enflasyon düzeltme farklarının da sermayeye ilave edilmesi mümkündür.

Ayrıca, 2023 yılı bilançosunun düzeltilmesi sonucu oluşan geçmiş yıl kârının anonim ve limited şirketlerce sermaye artırımında kullanılması mümkün olup, bu işlem kâr dağıtımı sayılmayacaktır.

Enflasyon Düzeltmesi Olumlu Farklarını Sermayeye İlave Eden Ancak Hisse Senedi Bastırmayan Şirketler Vergi Avantajlarından Mahrum Kalacaktır.

a. Hisse Senedi Bastırmanın Vergisel Avantajı

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 80. maddesine göre, hisse senedi olmaksızın anonim şirket paylarının devredilmesinden doğan kazançlar gelir vergisine tabidir.  Buna karşılık, anonim şirketin hisse senedi bastırması ve bu senetlerin ortaklarca iki yıldan fazla süreyle elde tutulduktan sonra devredilmesi halinde, tutarı ne olursa olsun, elde edilen kazançların tamamı gelir vergisinden müstesnadır.

Yine, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17. maddesinin 4/g hükmü uyarınca, hisse senedi teslimleri katma değer vergisinden (KDV) istisna tutulmuştur.

b. Enflasyon Düzeltmesi Sonrası Hisse Senedi Bastırmanın Vergisel Avantajı

Yukarıda kısaca bahsettiğimiz vergi avantajlarından haberdar olan anonim şirketlerin, enflasyon düzeltmesi sonucunda doğacak fark hesaplarını kâr dağıtımı yerine sermaye artırımında kullanmayı tercih edecekleri düşünülmektedir.

Kaldı ki, 555 Sıra No.lu Tebliğ, öz sermaye kalemlerine ait enflasyon farklarının ve enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan geçmiş yıl kârının sermayeye ilave edilmesini kâr dağıtımı saymayarak ve vergilendirme dışı tutarak enflasyon düzeltmesi olumlu farklarının sermaye artırımında kullanılmasını teşvik etmektedir.

Bu bağlamda, kurumlar vergisi mükellefi olan anonim ve limited şirketlerin, enflasyon düzeltmesi olumlu farklarını iç kaynak olarak sermaye artırımında kullanmaları mümkündür. Bu durumda, anonim şirketlerin sermaye yapılarının güçleneceği açıktır.

Ancak, enflasyon düzeltmesi olumlu farklarının sermaye artırımında kullanılması, tek başına hisse senedine bağlanan vergisel avantajları sağlamaz.

Hisse senedine bağlanan vergisel avantajlardan faydalanmanın ilk ve en önemli koşulu, hisse senedi bastırmaktır. Hisse senedi yoksa, vergisel avantaj da olmaz.

Bu nedenle, enflasyon düzeltmesi sonucunda sermaye artırımına gidecek anonim ve limited şirketlerin, yeni sermayelerini tescil ettirdikten hemen sonra hisse senedi bastırmaları, şirket ortaklarının vergisel avantajlardan azami ölçüde faydalanmalarını sağlayacaktır.

Enflasyon Düzeltmesi Sonrasında Hisse Senedi Bastıracak Anonim Şirketlerin Vergisel Avantajlardan Yararlanma Koşulları

Enflasyon düzeltmesi olumlu farklarının sermayeye ilave edilmesinde, karşımıza iki tür anonim şirket çıkmaktadır.

Bunların birincisi, daha önceden hisse senedi bastırmamış olup da enflasyon düzeltmesi sonrasında ilk kez hisse senedi bastıracak olan anonim şirketlerdir.

İkincisi, ise, önceden hisse senedi bastırmış olan ve enflasyon düzeltmesi sonrasında hisse senedine bağlı vergisel avantajları devam ettirmek isteyen anonim şirketlerdir.

Gelin bu şirketlerin vergisel avantajlarından faydalanmak için hisse senedi bastırmada dikkat edecekleri hususlara yakından bakalım.

a. Enflasyon Düzeltmesi Sonrasında İlk Defa Hisse Senedi Bastıracak Anonim Şirketlerin Vergisel Avantajlardan Yararlanma Koşulları

Önceden herhangi bir hisse senedi bastırmamış olan anonim şirketlerin, enflasyon düzeltmesi sonrasında sermaye artırımına gidip, yeni sermayenin hemen tescili sonrasında hisse senedi bastırmaları, yasal süreler yönünden oldukça önemli avantajlar sağlar.

Şöyle; eğer anonim şirketin ortakları gerçek kişi ise; hisse senetlerinin en az iki yıl boyunca elde bulundurma zorunluluğu biran önce başlatılmış olur ve bu konuda süre kaybı yaşanmaz. Eğer şirketin ortakları tüzel kişi kurumlar ise, bu durumda da KDV istisnası hisse senedinin basımı ve teslimi ile birlikte hemen hak edilmiş olur.

Hisse senedi basımı süreci hakkında ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.

b. Enflasyon Düzeltmesinden Önce Hisse Senedi Bastırmış Olan Anonim Şirketlerin Vergisel Avantajlardan Yararlanma Koşulları

Bazı anonim şirketler, vergisel avantajlarının farkında olarak, enflasyon düzeltmesinden önce zaten hisse senetlerini bastırmıştı. Biz de AEK olarak birçok anonim şirketin bu anlamda hisse senedi basımını gerçekleştirdik.

Geldiğimiz noktada, daha önceden hisse senedi bastıran anonim şirketlerin şöyle bir yanılgıya düşmeleri mümkündür: “Biz zaten daha önceden hisse senedi bastırmıştık, o yüzden enflasyon düzeltmesi sonrasında yaptığımız sermaye artırımında hisse senetlerimize bağlı vergisel avantajlar devam eder. Yeni hisse senedi bastırmamıza gerek yok.

Eğer siz de böyle düşünen şirketlerdenseniz, üzülerek belirtelim ki, böyle düşünürseniz yanlış yaparsınız ve enflasyon düzeltmesi ile yaptığınız sermaye artırımında vergisel avantajınızı kaybedersiniz.

Bir örnek verelim : Diyelim ki, 2019 yılı Ocak ayında Şirketinizin sermayesi 500.000 TL idi ve siz de bu sermayeye göre 2020 yılında hisse senedi bastırıp ortaklarınıza dağıttınız. 2023 yılı Aralık ayı Yİ-ÜFE endeksi ile enflasyon düzeltmesi yaptınız ve sermayenizin düzletilmiş değerini 3.430.565,36 TL olarak hesapladınız. Bunu dikkate alarak da Şirket sermayenizi 500.000 TL’den 3.430.565,36 TL’ye artırdınız. Ama sermaye artırımı sonrasında hisse senedi bastırmadınız.

Bu durumda, vergisel avantajdan faydalanacağınız hisse senetleri, ancak 2020 yılında bastırdığınız 500 bin liralık senetler olur. Sermayenin geri kalanı olan 2.930.565,36 TL’lik paylar, hisse senedine bağlanmadığından dolayı, normal iştirak hissesi olarak işlem görür. Bu da, yeni çıkarılan 2.930.565,36 TL’lik paya sahip olan ortakların, herhangi bir vergisel avantajdan faydalanamayacağı anlamına gelir.

Böyle olumsuz bir sonuçla karşılaşmak istemiyorsanız, yapmanız gereken tek şey, sermaye artırımının tescili sonrasında, şirketinizin yeni sermaye paylarının tamamını kapsayacak şekilde yeni tertip hisse senetlerini bastırıp ortaklarınıza dağıtmanızdır.

AEK Olarak Enflasyon Düzeltmesi Sürecinde de Hisse Senedi Basımı ve Danışmanlık Hizmetlerimizle Yanınızdayız.

Sonuç olarak, enflasyon düzeltmesi sonucunda sermaye artırımına gidecek anonim şirketlerden;

a) Daha önce hisse senedi bastırmış olanların yeni tertip hisse senetlerini bastırarak eskileriyle değiştirmelerini;

b) Önceden hisse senedi bastırmayanlarınsa vergisel avantajlardan bir an önce faydalanmak için ilk tertip hisse senetlerini bastırmalarını önermekteyiz.

AEK olarak enflasyon düzeltmesi sonrasında yapacağınız sermaye artırımına dair genel kurul toplantı ve karar süreci, ilgili evrakın hazırlanması, hisse senedi tür değişikliği, limited şirketlerin de hisse senedi bastırarak vergisel avantajlardan yararlanması gibi hisse senetlerine dair ihtiyaç duyacağınız her konuda profesyonel yardıma hazır olduğumuzu bilmenizi isteriz.

Hizmetlerimiz hakkında ayrıntılı bilgi almak ve hisse senedi basım sürecinizi bir an önce başlatmak için iletişime geçebilirsiniz.

İlgili Yazılar

  • Altın Hisse Nedir

Altın Hisse Nedir: Avantajları ve Örnekleri

Altın hisse, bir şirketin karar alma mekanizmasında kritik rol oynayan ve genellikle devlete veya özel yatırımcılara ayrıcalıklı yetkiler sağlayan özel [...]